پرورش گل ارکیده

پرورش گل ارکیده

پرورش گل ارکیده – ارکيده ها از بزرگترين خانواده های گياهان گلدار در گستره زمين محسوب می گردند كه شامل بيش از ۳۰ هزار گونه مختلف و حدود ۲۰۰ هزار هيبريد می باشند. آنها از مناطق گرمسيری استوائی تا توندرای قطبی مشاهده می شوند و سازگاری زيادی با شرايط مختلف اقليمی دارند. اغلب ارقام ارکيده ها بومی مناطق گرمسيری هستند. آنها به پوست درختان می چسبند و از طريق ريشه های سفيد و ستبرشان به جذب رطوبت و انحلال عناصر غذايی آلي می پردازند. ارکيده ها در بالای ريشه ها دارای ساقه ای کاملاً محکم هستند وليکن ساقه ها در برخی نظير ارکيده هاي مينياتوری به اندامی ظريف تبديل شده اند.

بسياری از اين قبيل ارکيده ها دارای پيازهای کاذبي هستند که در اثر تورّم ساقه های گياه حاصل می شوند و محل ذخيره آب و عناصر غذايی جهت تضمين بقاء گياه در شرايط تنش خشکی محسوب می گردند. البته تمامی ارکيده ها دارای چنين سيستمی نيستند بلکه ارکيده هايی از اين سيستم برخوردارند که در جنگل هايی با دوره بارش کوتاه می رويند و گياهان از اين طريق برای ذخيره و نگهداری آب بهره می جويند. از زمره چنين اركيده هايي می توان به انواع: ” oncidium ” و ” dendrobium ” اشاره نمود. برگ های سالم ارکيده ها به رنگ سبز درخشان، صاف و محکم هستند اما برخی از آنها از برگ های ملوّن و متنوعي برخوردارند لذا برگ های سبز تيره بيانگر کمبود نور می باشند.محور گلدهنده به توليد غنچه هايی می پردازد که نهايتاً به گل تبديل می گردند.

برخی محورها به تک گل منتهی می شوند درحاليکه بعضي ديگر توليد گل های خوشه ای می کنند. گروهي از محورهای گلدهنده نيز در تمامی طول به توليد گل می پردازند که موسوم به ” phalaenopsis ” هستند. ارکيده ها دارای گل های نفيسی هستند که مجموعه ای از رنگ های آبی، زرد، سفيد، نارنجی، قرمز و سياه را در خود دارند. گل ها همچنين ممکن است بصورت راه راه يا خالدار باشند. گل دهی اركيده ها از يک هفته تا چهار ماه دوام می يابد كه بستگی به نوع گونه ها دارد. برخی ارکيده ها هرگاه از شرايط مناسب برخوردار گردند، قادرند در سرتاسر سال گل دهی نمايند درحاليکه بعضی ديگر فقط يکبار در سال گل دهی می کنند. برخی ارکيده ها بويی مشابه گوشت گنديده دارند وليکن بسياری از آنها بسان ليمو، نارنج، دارچين، هندوانه و نارگيل معطرند.

انواع پرورش گل ارکیده

ارکيده ها بطور کلی به دو دسته تقسيم می شوند :
۱. ارکيده های مونوپوديال (monopodial) :
آنها دارای ساقه های منفرد و ايستاده هستند و برگ هايشان متضاد همديگر در دو طرف ساقه مرتب شده اند. ساقه گلدهنده آنها از قاعدۀ بالاترين برگ خارج می شود. از جمله آنها می توان به انواع: ” vandas ” و ” phalaenopsis ” اشاره نمود.
۲. ارکيده های سيمپوديال (sympodial) :
بيشترين پرورش گیاه ارکيده از انواع “سيمپوديال” صورت می گیرد. آنها بطور افقی رشد می کنند و ساقه های جديد از ريزوم های قديمی منشأ می گيرند و گل ها و برگ ها در نوک ساقه های جديد ظاهر می شوند. ارکيده ها را همچنين از جنبه هايی نظير : سکونتگاه بومی، حرارت محيط، رطوبت نسبی و ميزان نور ترجيحی دسته بندی کرده اند آنچناکه :
ارکيده های بومی مناطق گرم و مرطوب نظير : برای پرورش گیاه ارکيده ” phalaenopsis ” و ” paphiopedilium ” که به روزهايی با دمای ۸۵ – ۷۳ درجه فارنهايت و رطوبت نسبی ۹۰ – ۸۰ درصد نيازمندند ولی خواهان نور شديد نيستند. چنين ارکيده هايی بهتر است در مقابل پنجره های غربی يا شرقی قرار گيرند.
ارکيده های مناطق گرم نظير : برای پرورش گیاه ارکيده ” cymbidium ” و ” dendrobium ” که نيازمند دمای ۷۰ – ۵۵ درجه فارنهايت با رطوبت نسبی پايدار و تهويه مناسب هوا هستند. اينگونه ارکيده ها را به دليل نورپسندی در مقابل پنجره های جنوبی قرار می دهند.
ارکيده هايی نظير : در پرورش گیاه ارکيده ” cattleya ” و ” oncidium ” برای بخش های نسبتاً خشک و خنک مناسبند. آنها قادر به تحمل فصول خشکی طولانی با دمای ۹۰ – ۸۰ درجه فارنهايت می باشند که متعاقباً با فصول بارانی همراه گردند. نياز نوری اين گروه زياد است لذا در مکان های روشن از جمله پنجره های جنوبی قرار می گيرند.
ارکيده های عرض های جغرافيايی بالا نظير : ” masdevallia ” و ” epidendrum ” که در جنگل های بارانی با متوسط دمای ۷۰ – ۶۰ درجه فارنهايت و رطوبت نسبی زياد رشد می کنند. برای پرورش گیاه ارکيده این نوع نورهای کم شدت و فيلترشده را می پسندند.

نکاتی در پرورش گل ارکيده

پرورش گیاه ارکيده همانند پرورش ساير گياهان زينتی خانگی از جمله : نخل زينتی، سرخس و فيلودندرون است.پرورش گیاه ارکيده را می توان بر بستری از پوست درختان، خزه ها، پوسته نارگيل و نظايرشان انجام داد. ارکيده ها در محيط های طبيعی نسبت به وقوع بارندگی، دوره خشکی و باد متحمل هستند و در چنان شرايطی دارای دوره رشد طولانی می باشند. ريشه های ارکيده ها از قابليت جذب سريع آب و عناصر غذايی برخوردارند. ساقه و برگ های ضخيم آنها می توانند بعنوان منبع ذخيره آب جهت دوره های خشکی بکار آيند و از اين نظر مشابه کاکتوس ها عمل می کنند. ارکيده ها بطور متوالی گلدهی نمی کنند و دارای دوره های متناوب رشد و گلدهی هستند که بستگی به گونه های ارکيده دارد.
برخی از ارکيده ها فقط برای يک هفته در سال به گل می نشينند درحاليکه برخی ديگر برای بيش از ۳ ماه گلدهی می کنند. بسياری از ارکيده ها حداقل يکبار در سال به گلدهی می رسند اما برخی گونه ها هر دو سال يکبار گل می دهند.

بعضی از پرورش دهندگان موفق ارکيده ها اقدام به تغيير مکان آنها ضمن دوره های رشد و گلدهی می کنند. مکان های خنک و عاری از نور مستقيم خورشيد موجب طولانی شدن دوره گلدهی می گردند. ارکيده ها متعاقب هر دوره گلدهی دارای يک دوره استراحت کوتاه مدت هستند سپس به رشد رويشی می پردازند تا انرژی لازم را برای مرحله گلدهی ذخيره سازند لذا در صورتيکه ضمن دوره رشد به تقويت گياه بپردازيد آنگاه به گل های زيباتر، بيشتر و بزرگتری دست می يابيد.در پرورش گیاه ارکيده بياد داشته باشيد که ارکيده ها بدون سپری ساختن يک دوره رشد مطلوب موفق به گلدهی نخواهند شد.

انواع روش های پرورش گل ارکيده

۱. پرورش گیاه ارکيده به روش درون خانگی در فضاي آزاد
۲. پرورش گیاه ارکيده بر درختان
۳. پرورش گیاه ارکيده در خاک
۴. پرورش گیاه ارکيده در تراريوم

نکات مهم و کاربردی برای کاشت و پرورش گل ارکیده بیرون از منزل

گیاه ارکیده را به تدریج در معرض نور خورشید قرار دهید. ارکیده گلدانی باید باید با نور خورشید عادت کند . با ۱ تا ۲ ساعت صبح و غروب در روز شروع کنید. سپس، بعد از یک هفته، ارکیده را به منطقه با ۳ تا ۴ ساعت صبح و غروب آفتاب حرکت دهید. بعد از ۱ تا ۲ هفته دیگر، این ارکیده را به منطقه ای منتقل کنید که قبل از ساعت ۱۰ صبح و بعد از ساعت ۲ بعد از نیمه شب مقابل خورشید باشد با رعایت اینها می توانید بیرون از منزل ارکیده بکارید. ارکیده آفتاب شدید کامل را دوست ندارند، بنابراین بیرون نقطه ای را پیدا کنید که حدود ۱۰ – ۲ سایه داشته باشد ؛ مطمئن شوید که تنها صبح و غروب در برابر نور خورشید است زمانی که خنک تر است.

آموزش طرح توجیهی تکثیر گل ارکیده

گل های ارکیده را میتوان به ۴ روش قلمه زدن، تقسیم بوته و تنه جوش، کاشت بذر تکثیر کرد.
روش قلمه
اکثر ارکیده‌های (مونوپودیال) مثل Arachnis و Vanada را می‌توان با قلمه انتهایی تکثیر نمود. معمولا قلمه‌های ارکیده از حد معمولی ۱۰ – ۷.۵ سانتیمتر بزرگتر در نظر گرفته می‌شود. قلمه انتهایی Vanada معمولا به طول ۳۰ تا ۳۷ سانتیمتر بوده و باید دارای ۱۲ برگ و چند ریشه هوایی باشد. قلمه ها را در گلدان و بدون استفاده از بستر کشت مخصوص می‌توان رویاند. قلمه های Arachnis هم به طول ۴۵ تا ۶۰ سانتیمتر می‌باشند. اینها باید ریشه هوایی داشته باشند و مستقیما در مزرعه یا گلدان کاشته شود.
روش تقسیم بوته
Cattleya و دیگر ارکیده‌های چند پایه و خمیده را با تقسیم بوته از پایه مادر ازدیاد می‌کند. این ازدیاد بر روی گیاهانی انجام می‌گیرد که ۶ پیاز کاذب یا بیشتر داشته باشند محل برش ریزوم از بین سومین و چهارمین پیاز کاذب بوده و هر دو قسمت را به صورت گیاهانی مجزا در گلدان می‌کارند. از آنجایی که اکثر Cattleya ها تنها سالی یک برگ بوجود می‌آورند، تقسیم ریزوم اکثر گیاهان هرسه سال یکبار انجام می پذیرد.
روش تنه جوش
تنه جوش ها گیاهک هایی هستند که از قسمت های بالایی یا میانی ساقه ها یا سوخ نماهای برخی گونه های دندروبیوم و اپیدندروم حاصل می شود و در هاوایی به نام Kaiki معروف است. این تنه جوش ها در حالی که به گیاه متصل هستند ریشه می دهند که با تشکیل ۴ یا تعداد بیشتری ریشه می توان آن ها را جدا کرده و در گلدان دیگری کشت کرد. بسیاری از پاجوش ها مانند انواع Epidendrum در زمان جداسازی دارای گل هستند که اگر با دقت عمل شود آسیبی به گل ها نمی رسد.
روش کاشت بذر
بهترین زمان برای کاشت ارکیده اوایل تا اواسط بهار است.هنگام کاشت بذر ارکیده باید صبور باشید.مراقب باشید دست ها و محیطی که بذرها را در آن می کارید استریل باشند.چند دانه روی خاک در هر گلدان پراکنده کرده و در صورت نیاز از کودهای سازگار با محیط زیست استفاده کنید.از خاکی مناسب استفاده کنیدزمانی که گیاه ارکیده مقداری بزرگ شد و برگ تشکیل داد گیاه را از گلدان بیرون آورید، ریشه های مرده و فاسد را قطع کنید. قبل از قرار دادن ریشه در گلدان، در صورت نیاز ریشه را به چند قسمت تقسیم کنید. به آرامی مخلوط خاک را اضافه کنید و ریشه را با خاک بپوشانید.

نیازمندی های گل ارکیده

خاک مخصوص گل ارکیده
ارکیده در طبیعت بر روی سطح خزه‌های روی درختان رشد می‌کند. بنابراین کاشت آن در خاک باغچه یا خاک گلدانی معمولی صحیح نیست و توصیه می‌شود از خاک مخصوص این گل استفاده کنید. برای تهیه خاک مخصوص گل ارکیده می‌توانید خودتان براده‌ی چوب، خزه، زغال، پرلیت و پوست درخت را باهم ترکیب کنید. مهمترین وی‍ژگی خاک ارکیده، داشتن تهویه مناسب است.
نور
اغلب گونه‌های ارکیده به نور کافی و غیر مستقیم خورشید نیاز دارند. نور مستقیم ممکن است باعث سوزاندن گل ارکیده شود، در حالی که اگر گیاه به اندازه کافی نور دریافت نکند، گل نمی‌دهد.
دما
گل ارکیده گیاهی است با شرایط آب و هوایی گرم و مرطوب ,دمای هوای ۱۲ تا ۲۸ درجه سانتی گراد برای این گیاه بسیار مناسب است. دمای بالای ۲۰ درجه سانتی گراد موجب کرک گیاه می شود. پس گلدان‌تان را دور از وسایل گرمایشی قرار دهید.
رطوبت
گل ارکیده به میزان بالایی از رطوبت محیط نیاز دارد.بنابراین توصیه می‌شود در زیر گلدان سینی از آب به طور غیر مستقیم قرار دهید تا با تبخیر آب، هوای اطراف گل مرطوب شود یا در کنار آن دستگاه بخور سرد قرار دهید.
آبیاری
گل ارکیده به میزان آبیاری حساسیت زیادی دارد. بهترین زمان آبیاری گیاه زمانی است که خاک سطحی گلدان خشک شده است. به طور کلی در محیط آپارتمان گیاه را باید هر ۵ تا ۱۲ روز یکبار آبیاری کرد.
آبیاری بیش از حد یا آبیاری به میزان کم باعث از بین رفتن گل می‌شود. توصیه می‌شود، در طول تابستان که دما بیشتر و روزها طولانی تر است، مدت زمان بین هر آبیاری برای گل کوتاه‌تر باشد.
کوددهی
بیش از حد به گل ارکیده کود ندهید. معمولا، انتظار می رود کوددهی به ارکیده یک بار در ماه باشد.بهترین کود برای این گل ترکیبی از کود مایع و کود‌های کند رها کننده هستند.کوددهی بیش از اندازه باعث سوزاندن ریشه و مانع گل دهی می شود.اگر کوددهی به اندازه کافی نباشد گل دهی نیز انجام نمی شود.

مشکلات گل های ارکیده

زرد شدن برگ ارکیده
نور کم و یا زیاد ،گرم و خشک بودن محیط ،افراط و تفریط در آبیاری ،کود دهی زیاد می توانند علل زرد شدن برگ ارکیده باشند.
سیاه شدن برگ های ارکیده
به دلیل سرد بودن هوا در شب یا استفاده از مواد شیمیایی براق کننده است.
ایجاد زخم های پنبه ای شکل سفید رنگ روی برگها
دلیل آن شپشک آرد آلود است که از بیماری های گل ارکیده و خیلی از گیاهان دیگر است.
سطح برگها و گلها دارای تار عنکبوت است
کنه ریز قرمز عامل این بیماری است
قهوه ای رنگ شدن برگ ها و خشکیدن گیاه
دلیل ایجاد شدن این مشکلات گل ارکیده این است که خاک خیلی خشک شده و گیاه تشنه است.
گل ندادن ارکیده
یکی از علت های آن میتواند بزرگ بودن بیش از اندازه ی گلدان باشد. دلیل دیگر گل ندادن ارکیده میتواند کود دهی بیش از حد به گیاه باشد.
خشک و منقبض شدن غنچه ها
هوا گرم و خشک است.
جوانه ها در شب صدمه میبینند
عامل آن حشره ی تریپس است، با سم حشره کش گیاه را هفته ای یکبار سمپاشی کنید تا علائم برطرف شوند.

خلاصه بررسی اقتصادی طرح توجیهی پرورش گل ارکیده

ظرفیت پرورش سالیانه : ۶ گلدان در مترمربع
نرخ برابری دلار : ۲۴۰۰۰ تومان
مساحت گلخانه : ۱۰۰۰ مترمربع
تعداد نیروی انسانی مورد نیاز : ۴ نفر
میزان سرمایه گذاری ثابت : ۱.۵میلیارد تومان
نرخ بازده داخلی : ۷۰ درصد